Question 1

Dart-ın event loop-u necə işləyir?

Accepted Answer

Cavabı üç cümlə ilə qur, sonra detallandır. Birinci: Dart isolate-i tək thread-lidir — bir anda yalnız bir kod parçası işləyir; paralellik illüziyasını event loop yaradır. İkinci: iki növbə var — microtask queue (daxili qısa işlər: scheduleMicrotask, Future.microtask, tamamlanmış future-un then-i) və event queue (timer-lər, I/O, şəbəkə, istifadəçi hadisələri, isolate mesajları). Üçüncü — ən vacibi: event queue-dan bir iş götürməzdən əvvəl microtask queue tamamilə boşaldılır. Sonra dövrəni addımlarla göstər: cari sinxron kod sona qədər işləyir → microtask queue boşalır (drain zamanı əlavə olunanlar da daxil) → event queue-dan bir iş götürülür → yenidən microtask queue boşalır → və s. İki nəticəni mütləq əlavə et, çünki sual əslində onlara görə verilir: Uzun sinxron hesablama heç bir növbəni işlətmir — bütün proqram donur. Flutter-də bu, atlanmış kadrlardır. Sonsuz microtask zənciri event queue-nu ac qoyur — timer və I/O heç vaxt işləmir. Son cümlə olaraq isolate-ə keçid ver: paralel icra lazımdırsa, ayrı isolate lazımdır, çünki hər isolate-in öz event loop-u və öz yaddaşı var.

Question 2

Bu kod nə çap edir? print('A'); Future(() => print('B')); Future.microtask(() => print('C')); print('D');

Accepted Answer

Cavab: A, D, C, B. Amma müsahibədə əsas olan nəticə yox, onu necə çıxardığındır. Səsli düşün: 1. print('A') sinxrondur → dərhal çap olunur. 2. Future(() => print('B')) — bu, event queue-ya düşür (arxa planda sıfır müddətli timer). Hələ işləmir. 3. Future.microtask(() => print('C')) — microtask queue-ya düşür. 4. print('D') sinxrondur → dərhal çap olunur. 5. Sinxron kod bitdi. İndi microtask queue boşaldılır → C. 6. Microtask queue boşdur, yalnız indi event queue-ya keçilir → B. Qaydanı bir cümlə ilə səsləndir: "microtask queue tam boşalmayınca event queue-ya keçilmir" — bu cümlə bütün belə tapmacaların açarıdır. Sualı genişləndirsələr hazır ol: Future.delayed(Duration.zero, ...) da B ilə eyni növbədədir (timer), Future.value(1).then(...) isə C ilə eyni növbədədir (microtask). Və bir tələ: async funksiyanın birinci await-ə qədərki hissəsi sinxrondur, yəni A və D ilə birlikdə çap olunur.

Question 3

Future.microtask, Future(() {}) və Future.delayed(Duration.zero) arasında fərq nədir? Hansını nə vaxt seçirsən?

Accepted Answer

Əvvəlcə növbələrə görə ayır: Future.microtask(fn) → microtask queue. Cari sinxron kod bitən kimi, hər hansı timer və I/O-dan əvvəl işləyir. Future(fn) → event queue; daxildə sıfır müddətli timer yaradır. Future.delayed(Duration.zero, fn) → praktik olaraq eyni — bu da timer-dir. Sonra seçim məntiqini ver — bu, cavabı praktik edir: Future.microtask — cari sinxron blok bitən kimi işləməli, amma başqa hadisələrə növbə verməməli qısa daxili iş. Nadir haldır; əksər kodda ehtiyac olmur. Future(fn) / Future.delayed(zero) — işi "sonraya" atmaq və event loop-a nəfəs verməkdir: digər timer və I/O callback-lərinin işləməsinə imkan yaradır. UI kontekstində "bu işi cari kadrdan sonraya at" mənasına gəlir. Mühüm xəbərdarlıqla bitir: bu üçünün heç biri paralellik vermir — hamısı eyni thread-də işləyir. Ağır CPU işini Future(...)-ə bükmək heç nə həll etmir, sadəcə bloklanmanı bir addım gecikdirir. CPU işi üçün yeganə düzgün cavab isolate-dir. Əlavə bir nüans senior səviyyə göstərir: Future.microtask-dan sui-istifadə etmək təhlükəlidir, çünki microtask-lar mütləq prioritetlidir — onların içində uzun və ya təkrarlanan iş event queue-nu ac qoyur.

Question 4

Uzun sinxron hesablama niyə bütün proqramı bloklayır və bunu necə həll edirsən?

Accepted Answer

Səbəbi mexanizmlə izah et: event loop növbələrdən iş götürüb sona qədər icra edir — heç bir kəsilmə (preemption) yoxdur. Sənin sinxron dövrən işləyərkən event loop ümumiyyətlə nəzarətdə deyil: nə microtask, nə timer, nə I/O callback-i, nə də növbəti UI kadrı işləyə bilmir. Flutter-də nəticə birbaşa görünür — 16 ms-lik kadr büdcəsini keçən hər sinxron iş atlanmış kadr, uzunu isə donmuş ekran deməkdir. Sonra işləməyən həlli xüsusi olaraq de, çünki müsahiblər bunu sınayır: işi async etmək və ya Future(...)-ə bükmək kömək etmir. async sözü heç nəyi paralel etmir; hesablama yenə eyni thread-dədir, sadəcə bir addım sonra başlayır. await Future.delayed(Duration.zero) da yalnız növbədə hazır olanlara icazə verir. İşləyən həllər: 1. İsolate — əsl cavab budur. Isolate.run(() => heavyWork()) (Flutter-də compute) hesablamanı ayrı yaddaş və ayrı event loop-a köçürür, əsas thread azad qalır. JSON parsing, şəkil emalı, kriptoqrafiya, böyük siyahının sıralanması — hamısı bura aiddir. 2. İşi hissələrə bölmək — hər N addımdan sonra await Future.delayed(Duration.zero) ilə növbəyə nəfəs vermək. Sadə həlldir, isolate-in xərci olmadan, amma ümumi müddəti uzadır və hesablama əsas thread-də qalır. 3. Alqoritmi dəyişmək — çox vaxt ən yaxşı cavab budur: lazımsız işi ümumiyyətlə etməmək, nəticəni cache-ləmək, lazy hesablamaq, serverə köçürmək. Son cümlə güclü təsir bağışlayır: async gözləməni həll edir, isolate isə hesablamanı — problemi hansı kateqoriyaya aid etdiyimi əvvəlcə müəyyən edirəm, sonra alət seçirəm.

Question 5

Microtask starvation nədir və real kodda necə yaranır?

Accepted Answer

Tərif: microtask queue event queue-dan mütləq prioritetlidir və o, tam boşalmayınca event queue-ya keçilmir. Əgər microtask-lar bir-birini planlamağa davam edərsə, növbə heç vaxt boşalmır — timer-lər, şəbəkə callback-ləri, I/O və UI kadrları sonsuza qədər gözləyir. Bu, starvation-dır. Real kodda necə yaranır — konkret nümunələr ver, çünki bu, cavabı inandırıcı edir: Rekursiv scheduleMicrotask — "növbəti elementi emal et, sonra özünü yenidən planla" pattern-i. Kiçik siyahıda problem görünmür, böyükdə tətbiq donur. Tamamlanmış future üzərində sonsuz then zənciri — məsələn retry döngəsi Future.value()-dan başlayıb hər dəfə then əlavə edirsə və heç bir real gözləmə yoxdursa, zəncir tamamilə microtask-larda işləyir. Sinxron tamamlanan Completer-lərlə qurulmuş dövrə — cache həmişə hit verirsə, gözlənilən "async pauza" heç vaxt baş vermir. Simptomu da təsvir et: tətbiq "donur", amma CPU profil-də uzun bir funksiya görünmür — iş minlərlə kiçik microtask arasında paylanıb. Timer-lər gecikir, animasiya dayanır. Bu, adi bloklanmadan fərqlidir və axtarışı çətinləşdirir. Həllər: iterativ işi microtask əvəzinə event queue-ya keçirmək (Future(...) və ya Timer.run) — beləliklə hər addımdan sonra digər hadisələr növbə alır; işi paketlərə bölüb hər paketdən sonra event queue-ya nəfəs vermək; və ağır işdirsə isolate-ə çıxarmaq. Qayda ilə bitir: microtask yalnız qısa, sonlu və özünü təkrar planlamayan iş üçündür; təkrarlanan və ya uzun iş event queue-nun payıdır.

Yazılış	Hansı növbəyə düşür	Nə vaxt istifadə et
`scheduleMicrotask(fn)`	Microtask	Cari sinxron blokdan dərhal sonra işləməli qısa daxili iş
`Future.microtask(fn)`	Microtask	Eyni şey, amma nəticəni `Future` kimi almaq lazımdırsa
`completedFuture.then(fn)`	Microtask	Adi zəncirləmə — özün seçmirsən, dil belə edir
`Future(fn)` / `Future.delayed(Duration.zero, fn)`	Event queue (timer)	İşi "sonraya" atmaq, digər hadisələrə növbə vermək
`Timer(d, fn)` / `Timer.run(fn)`	Event queue	Zaman əsaslı iş
I/O, şəbəkə, isolate mesajı	Event queue	Xarici mənbələr — sən planlamırsan, sistem əlavə edir

Event loop və microtask növbəsi

📚 Mənbələr və sənədlər